گوک تورک و خط زبان ترکی
Göktürk Tarixi
گوک تورک
تاریخ گؤک تورک لر (تاریخ ترکان آسمانی)
Göktürkler, 500′lü yıllarda Avarlar‘a bağlı olarak yaşayan ve bir kısmı Aşina önderliğinde Altaylar’ın güneyine göç eden birkaç Türk topluluğunun birleşmesinden meydana gelmiştir. Bu bilgi hem Çin kaynakları hem de Bozkurt Efsanesi gibi sözlü Türk kaynaklarınca desteklenmektedir
Bumın, 534 yılında başlarında bulunduğu Türk topluluğunu genişletip güçlendirmek için Tabgaç devletiyle ilişki kurmuş ve 542 yılında Çin‘e sefer düzenlemiştir. Bu sırada Bumın, Juan Juanlar olarak bilinen Avarlarlar’a karşı ayaklanan Tölisler’in isyanını bastırarak 50.000 kişiyi kendine bağlamıştır. Avar hükümdarı ile Bumın arasında çıkan bir anlaşmazlık nedeniyle, Göktürkler 552 yılında Avarlar’a karşı bağımsızlıklarını ilan etmişler ve bir bahar baskını ile Juan Juanlar’ı ortadan kaldırmışlardır
یک کتیبه از تورکان گوک تورک همراه با معنی
Bumın, Ötüken’de Göktürkler’in kağanı olduğunu duyurmuş; fakat aynı yıl vefat etmiştir. Bumın Kağan’dan sonra devletin doğusunu Bumın’ın oğlu Mukan; batısını ise kardeşi İstemi yönetmeye başlamıştır. Bu dönemde Göktürk devletinin en parlak devirleri yaşanmıştır. İstemi Yabgu önce Sasaniler’le, daha sonra da Bizans ile ittifak kurmak istemiştir. 572 yılında Mukan Kağan; 576 yılında ise İstemi Yabgu vefat etmiştir
Mukan Kağan’dan sonra Doğu Göktürk Kağanlığı’nın başına Tapar Kağan; İstemi Yabgu’dan sonra Batı Göktürk Kağanlığı’nın başına ise İstemi’nin oğlu Tardu geçmiştir. Doğu Göktürkleri Çinlilerle mücadele etmiş, bir süre onları vergiye bağlamışlardır. Fakat 630 yılında türlü Çin entrikaları yüzünden onlara yenilmiş ve Çin egemenliğinde yaşamaya başlamıştır. Batı Göktürkleri de Çin, Bizans ve Sassaniler’le mücadele etmiş ve 659 yılında Çin egemenliğine girmiştir.
Türkcə dilin əlifbasi
الفبای زبان ترکی در طول تاریخ
تورکجه دیلین الفباسی
براي نگارش زبانهاي مختلف ترکي در طول تاريخ الفباهاي مختلف بکار گرفته شدهاست. الفباي اورخون ، الفباي اويغور، الفباي عربي , الفباي عبري ( ترکان يهودي کارائيم و خزر)، الفباي لاتين و الفباي سيريليک اما هم اکنون اکثر زبانهاي ترکي از الفباي لاتين استفاده ميکنند يا در حال تغيير خط رسمي خود به لاتين هستند.قابل ذکر اینکه بعد از ظهور دین مبین اسلام به علت گرایش سریع قوم ترک به دین اسلام وبه احترام خط قرآن وبه علت دشواری نگارش خطوط فوق خطوط ترکی باستان اعم از اویغور واورخون وعبری" ترکها خط اشان را به عربی تغییر دادند.ولی جمهوری های تازه استقلال یافته شوروی سابق و دیگر کشورهای ترک از خط ترکی لاتین که هم آسان وهم به روز است استفاده میکنند.
اولین خط جهان به نام خط میخی توسط سومریها که همان ترکهای قدیم رو تشکیل میدادند اختراع شد.
1-الفبای اورخون(گؤک تؤرک=ترکان آسمانی) Göktürk Alfabesi
2-الفبای اویغور Uygur Alfabesi
3-الفبای عربی Arap Alfabesi
4-الفبای لاتین Latin Alfabesi
الفبای اورخون(گؤک ترک=ترکان آسمانی)
سنگ نوشته ای به الفبای اورخون(گؤک ترک=ترکان آسمانی)
نامه ای نوشته شده با الفبای اورخون(گؤک ترک=ترکان آسمانی)
الفبای اویغور
سنگ نوشته های دیگر به الفبای ترکی
الفبای قدیمی زبان تورکی - خط زبان تورکی